Arama Motoru Nedir? Arama Motoru Fonksiyonları

0
99

Arama Motoru Nedir? Arama Motoru Fonksiyonları Neledir?

arama motorları

Arama Motoru Tanımı

Arama motoru, metinsel veya görsel bir web arama sorgusunda girilen kelime veya kelime grupları ya da görsel için indexlenmiş tüm datalar arasından sistematik bir şekilde web aramalarını (İnternet aramaları) gerçekleştirmek ve elde ettiği sonuçları çeşitli süzgeçlerden geçirerek kullanıcının ihtiyacını karşılayacak en uygun sıralamada sunmak için tasarlanmış bir yazılım sistemleridir.

Arama motorları web dünyasının, kolay kullanımlı, sınırları oldukça geniş ve erişilebilir bilgi araçları olarak görülmektedir. (Akyol, 2018). Arama motorları yanıt makineleri olarak da tanımlanabilir. Kullanıcılar sorgularını arama motorlarına girerler ve arama motorları istenen sorgulara yanıt verir. Saniyede milyonlarca sorgu alan arama motorları en alakalı sonuçları vermek için çabalıyor. (Azeez, 2017) Girilen kelimelere karşılık gelen arama sonuçları arama motoru sonuç sayfaları (SERP’ler) olarak adlandırılan bir sonuç sayfasında sunulur. Sorgu sonuçları, web sayfalarına, görüntülere, videolara, makalelere, araştırma makalelerine veya diğer dosya türlerine ait olabilir.

SERP Nedir?

Arama motorları için teknoloji çağının ansiklopedileri hatta kütüphaneleridir diyebiliriz. Eskiden bir konu hakkında bilgi edinmek için kitaplar içerisinde kütüphanelerde saatlerce boğulup sonuca ulaşma çabası günümüzde arama motorları sayesinde saniyeler içerisinde elde edilebilmektedir. Bir kullanıcı bir arama terimi girdiğinde, arama motoru dizine eklediği web sitesi sayfa başlıklarına, içeriğine ve anahtar kelimelerine bakar ve en alakalı web sitelerinin en üstte olduğu bir site listesi oluşturmak için algoritmaları (adım adım işlemler) kullanır. Her arama motoru ilgili sorgular için sıralamalarını oluştururken farklı algoritmalar kullanır. Örneğin aynı anahtar kelimeyi Google’da arattığınızda çıkan sonuçlar ile Yandex veya bir başka arama motoru ile arattığınızda çıkan sonuçlar aynı olmayabilir. Dünyada en yaygın olarak kullanılan arama motoru açık ara farkla Google’dır, bu sebeple bu çalışmada Google arama motoru üzerinde durulmuştur.

Şekil: Arama Motorlarının Dünyada Kullanım Oranları (Kaynak: Statista)

Statista sitesinden alınan verilere göre Şubat 2021 itibariyle dünyada toplam arama motoru kullanımında %86.6 oranıyla Google açık ara lider durumda. Google’ a en yakın olan arama motoru Bing ise sadece %6.7 oranındadır. (Statista, 2021)

Arama Motoru Fonksiyonları Nelerdir?

Bir arama motoru çalışma prensibi olarak tarama, indexleme ve sıralama olmak üzere 3 temel fonksiyona sahiptir: (MOZ, 2021)

Tarama Fonksiyonu

Arama motorları var olan bilgilerini arama motoru örümceği adı verilen yapıları ile site site dolaşarak elde ederler. Her web siteye ait robots.txt adı verilen bir dosya bulunur ve bu dosya içerisinde arama motoru örümceklerine ait taranmasına müsaade edilen ve taranması istenmeyen sayfalara ait kodlar bulunur. Örümcekler bu dosya içerisindeki kodlara göre tarama işlemine uygun sayfalara erişip tarama yaparlar. Bu tarama işlemi web siteden siteye değişen belirli aralıklarla otomatik olarak gerçekleşir.

arama motoru tarama fonksiyonu
Şekil: Arama motoru örümceklerinin temsili çalışma şekli gösterimi

Arama motoru örümcekleri bir web siteye ait robots.txt dosyası tarafından izin verilmiş bir sayfayı taradığı zaman ilgili sayfa içerisinde linki bulunan diğer sayfalara da girerek buraları da tarama yapmaktadır.

Bazı web siteleri gerekli optimizasyonlar yapılmadığından robots.txt dosyası bulundurmayabilir. Bu durumda arama motoru otomatik olarak, web siteye ait tüm sayfaları engelleme olmaksızın taramaktadır. Eğer arama motoru örümcekleri bir web sitesine ait robots.txt olup olmadığını net olarak algılayamaz ise o siteyi taramayacaktır.

Robots.txt dosyası örneği

Yukarıda şekilde kendime ait websitesi olan fisoloji.com sitesine ait robots.txt dosyası yer almaktadır. Dosya içerisinde allow, disallow gibi çeşitli komutlar eklemiş olduğumu görmektesiniz. Disallow komutları web sitesinin ilgili uzantısının taranmasının uygun olmadığını ifade eder. Bu komut sayesinde arama motoru örümcekleri bu sayfalara giriş bile yapmadan pas geçip allow komutuyla izinli gördükleri sayfaları taramaktadırlar.

Indexleme Fonksiyonu

Indexleme arama motorlarının tarama sonucunda elde ettikleri sayfaları, sayfaya ait uygun kelimelerle ilişkilendirme ve bu ilişkilendirmeleri veritabanında depolaması işlemidir. Kullanıcılar tarafından taranmış olan sayfaları bulmak için arama motorlarına kelimeler, kelime grupları veya cümleler gönderilebilir, indexleme ile amaç kullanıcıdan alınan sorgulara en uygun ilişkilendirmeleri yapabilmektir. Bazı durumlarda taranmış olan sayfalar arama motorları tarafından önbelleğe kaydedilir ve olası sayfayla alakalı bağlantı problemlerinde veya değişikliklerde kullanıcının önüne en güncel hali getirilmeyebilir. Bu durumda kullanıcı önbelleğe alınmış olan sayfayı görecektir. Bu durum siteler için bir avantajdır çünkü mevcut taranmış sayfalarında herhangi bir problem veya içerik silinmesi olması durumunda arama motorları tarafından bir süre daha önbellekteki son versiyonları kullanıcıya sunulacaktır. Fakat bu durum sonsuza kadar devam etmez ve örümcekler aynı sayfayı tekrar taradığında ilgili sayfanın son hali taranmış olur ve eğer sayfanın orijinali artık ihtiyacı karşılamayacak duruma geldiyse sayfa arama motorlarında kullanıcıya ön sıralardan sunulmayabilir.

Sıralama Fonksiyonu

Bir kullanıcı arama motorunda sorgu yaptığı zaman arama motorları daha önce taranmış ve indexlenmiş tüm sayfaları arasından aranan içeriğe en uygun sayfaları sıralamaya çalışır. Arama motoru en üst sırada sunduğu sayfanın algoritmasından geçirdiği tüm parametreler sonucunda ilgili aramayla alakalı en uygun içerik olduğunu kabul eder. Tabi bazı durumlarda ilgili aramalarda en üst sırada konuyla en alakalı içeriğe sahip olmasa da reklamla alınmış sayfalar bulunabilir, bunlar istisnadır. Bir arama motorunun kullanışlılığını değerlendirmek için en iyi faktör sıralama fonksiyonudur. İlgili sorguyla eşleşebilecek milyonlarca taranmış sayfa arasından kullanıcıya en uygun olanlarını en üstte sıralayabilmek sahip olduğu algoritmalara bağlıdır. Bu sebeple bir sorguya ait çıkabilecek olası sonuçlar arama motorundan arama motoruna oldukça farklılık gösterebilmektedir. Ayrıca sıralama fonksiyonunu belirleyen tüm faktörler zaman içinde değişime uğramaktadır.

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya girin
Adınızı buraya girin