Telif Hakkı Nedir ? Eser Sahibinin Hakları

0
452

Telif Hakkı Nedir?

Telif Hakkı ; Fikir ve Sanat Eserleri kanununda sayılmış olan eser türlerini yaratan kişinin, bu eseri dolayısıyla sahip olduğu hukuken korunan tüm hakların bütünüdür.

Kanunda sayılan eser türleri ;

  • İlim ve edebiyat eserleri
  • Musiki eserler
  • Güzel sanat eserleri
  • Sinema eserleridir.

Eser: Herhangi bir fikri ürünün eser niteliği kazanıp, kanunca telif hakkı bağlamında korunabilmesi içinse 5 şart aranır;

  • Eser, bir gerçek kişi yani bir insan tarafından yaratılmış olmalıdır.
  • Fikri/estetik bir çabanın ürünü olmalıdır.
  • Somut, 3. kişilerce algılanabilir bir nitelik kazanmış olmalı, yani bir şekle sahip olmalıdır.
  • Kanunda yazılı eser türlerinden herhangi birine ait olmalıdır.
  • Yaratıcısının hususi niteliklerini taşımalıdır.

İlginizi çekebilir; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Başvuru Nasıl Yapılır?

Bu 5 özelliği taşıyan fikri/estetik ürün artık eserdir ve yaratılmış olmakla birlikte eser vasfını kazanır, telif hakları yaratılmış olmakla birlikte doğar. Telif hakları belli sınırlandırmalar hariç mutlak haklardır, herkese karşı ileri sürülebilirler. (Mutlak haklar -> mal varlığı hakları -> gayri maddi mal varlığı hakları -> telif hakları)

telif hakları

Eser Sahibinin Hakları Nelerdir?

Fikir ve Sanat Eserleri üzerindeki Telif Hakları da sağladığı yetki bakımından ikiye ayrılır ; manevi haklar ve mali haklar.

Eser Sahibinin Manevi Hakları

Manevi haklar, eser sahibinin eseri üzerindeki ekonomik değer teşkil etmeyen haklarıdır. Bu haklar;

  • Sınırlı sayıdadırlar; kanunda sayılı manevi haklar kadardırlar.
  • Ölüme bağlı tasarruflara konul olamazlar; mirasla mirasçılara devredilemezler.
  • Bu hakların koruma süresi yoktur; eser sahibinin mali haklarının belirli bir koruma süresi olsa da manevi haklar ebediyen korunur.
  • Sağlar arası hukuki işlemlere konu olamazlar; devredilemez, rehnedilemezler.

Eser sahibinin manevi hakları şunlardır:

İlginizi çekebilir; Veri Nedir ? Veri Tipleri Nelerdir ? Verilerin Kullanımı

1. Umuma Arz Hakkı: Eser sahibi, eserinin umuma arz edilip edilmeyeceği, ediliş şekli ve tarihi hakkında yegane hak sahibidir. Aleniyet kazanmamış eser hakkında bilgi verme hakkı da sadece eser sahibindedir.

2. Adın Belirtilmesi Hakkı: Eserin geçtiği yerde eser sahibinin de adı geçmelidir. Eser sahibi, eser sahibi olarak tanıtılma hakkına sahiptir.

3. Eserde Değişiklik Yapılmasını Önleme Hakkı: Eserin maliki veya zilyedi başka birisi olsa bile, eser sahibi yarattığı eserde kendisinden izinsiz olarak değişiklik yapılmasını önleme hakkına sahiptir.

4. Eser Sahibinin Zilyede ve Malike Karşı Hakları: Eser sahibi, yarattığı eserin tek ve özgün olmasından dolayı, maliki veya zilyedi başkası olsa bile eserinden geçici olarak yararlanma ve kullanma hakkına sahiptir.

İlginizi çekebilir: Hukukçuların Mutlaka Okuması Gereken 8 Kitap

Eser Sahibinin Mali Hakları: Eser sahibinin, eseri üzerinde sahip olduğu ekonomik değer taşıyan haklarıdır. Bu haklar;
  • Sınırlı sayıdadır; kanunda sayılanlardan ibarettirler.
  • Bağımsızdırlar; her mali hakkın kaderi ayrıdır, birbirinden bağımsız olarak hukuki işlemlere konu olurlar.
  • Ölüme bağlı tasarruflara konu olabilirler; mirasla devredilebilirler.
  • Hukuki işlemlere konu olabilirler; devredilebilir, rehnedilebilir, haczedilebilirler.
  • Koruma süreleri 70 yıldır.

Eser sahibinin mali hakları şunlardır;

1. İşleme Hakkı: Bir eseri işleyerek yeni bir eser elde etme hakkı sadece eser sahibine aittir.

2. Çoğaltma Hakkı: Bir eseri aslı-kopyası fark etmeksizin herhangi bir yöntemle kısmen de olsa çoğaltma hakkı eser sahibindedir.

3. Yayma Hakkı: Bir eserin aslı-kopyası fark etmeksizin çoğaltılmış tüm kopyalarını herhangi bir şekilde dağıtma hakkı eser sahibinindir. Yayma hakkı bir defa kullanılmakla tükenir.

4. Temsil Hakkı: Eser sahibi, eserini çalma, oynama, seslendirme vb. yöntemlerle temsil etme hakkına sahiptir.

5. Umuma İletim Hakkı: Bir eserin tv, radyo vb. araçlarla yayın yapılarak gösterilmesi, umuma iletilmesi hakkı eser sahibindedir.

Ayrıntılı bilgi için; kaynakça

 

 

 

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya girin
Adınızı buraya girin