Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Başvuru Nasıl Yapılır?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Nedir?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa’da oluşmuş bir fikir, düşünce birlikteliği olan Avrupa Konseyi’nin yargı organıdır. Avrupa Konseyi’nin temel amaçları olan ”insan haklarını maksimum düzeyde sağlamak, hukuk devleti ve demokrasi ilkeleri” bağlamında yapılan ihlallerde yargılamayı yapacak olan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru konusunda üye devletlerin yapabileceği gibi bireyler de başvuru yapabilir. Fakat bireysel başvurunun karmaşık gözükmesinden dolayı günümüzde en çok kabul edilebilirlik koşullarına uyulmamasından dolayı mahkeme yargılama aşamasına geçilmeden kabul edilemezlik kararı vermektedir. Bu yüzden başvuru formundaki kurallara titizlikle uymak idari ret yememek için oldukça önemlidir.

İdari teşkilatı genel kurul, kayıt bölümü ve yazı işleri bölümünden oluşan AİHM’de hukuk sistemlerine göre (kara avrupası, anglo sakson gibi) 5 bölüm vardır. Mahkeme teşkilatı ise 1 hakimden oluşan tek hakim, 3 hakimden oluşan komite, 7 hakimden oluşan daire ve 17 hakimden oluşan büyük daire şeklindedir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Başvuru (Bireysel) Nasıl Yapılır – Koşulları Nelerdir?

AİHM Yargılama Usulü

Yargılama usulü olarak bakıldığında AİHM’e yapılacak bireysel başvuru formları, mahkemenin yazı işleri müdürlüğüne gönderilir. Yazı işleri müdürlüğünde her devletin hukuk sistemine göre bölümü vardır ve bu bölümdeki raportörler dosyayı inceleyip, rapor yazar ve ”tek hakim”e gönderirler. Tek hakim başvuruyu kabul edilebilir bulursa kendi üstündeki komiteye gönderir. Komite ihlal kararı verebilir veya bir üst makam olan daireye, o da aynı şekilde büyük daireye gönderebilir. Nihai kararın Avrupa Konseyi’nin icra organı olan Bakanlar Komitesine gönderilmesi ile süreç tamamlanır.

Kimler Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Başvuru Yapabilir?

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Madde 1′ göre üye devlet yetki alanı içindeki herkesin hak ve özgürlüklerini korumakla yükümlü olduğundan, üye devletin yetki alanındaki herkes AİHM’e başvuru yapabilir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Madde 1

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Madde 34′ göre ise bireysel başvuruda bulunabilmek için kişi olmak (gerçek kişi, hükümet dışı kuruluş ya da kişi grupları) ve mağdur olmak gerekiyor. Mağdur statüsü için ise doğrudan mağdur, dolaylı mağdur ya da potansiyel mağdur (hak ihlalinin henüz gerçekleşmemiş ama devletin yaptırımı sonrasında gerçekleşecek olması) olunabilir.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Madde 34

İlginizi Çekebilir: Hukukçuların Mutlaka Okuması Gereken 8 Kitap

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine Başvuru İçin Kabul Edilebilirlik Koşulları Nelerdir?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru (bireysel) kabul edilebilirlik koşulları Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Madde 35’te düzenlenmiştir.

avrupa insan hakları mahkemesine başvuru
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Madde 35

Buna göre AİHM’e başvuru koşulları temel olarak şunlardır;

  • İç hukuk yolları tüketilmelidir.
  • İç hukukta çıkan kesin karardan itibaren 6 ay içinde başvuru yapılmalıdır.
  • Başvuru isimsiz olmamalıdır.
  • Başvuru daha önce herhangi bir uluslararası merciide incelenmiş olmamalıdır.
  • Başvuru açıkça dayanaktan yoksun olmamalıdır.
  • Başvuru hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmamalıdır.
  • Başvuru sözleşmenin protokolü ile bağdaşmalıdır.
  • Başvuran önemli bir zarar görmüş olmalıdır.
  • Başvuru içeriği AİHM iç tüzüğü madde 47’ye uygun olmalıdır.
  • Devlet AİHM’nin yargı yetkisini kabul etmiş olmalıdır. (yargı yetkisini kabul tarihinden sonraki ihlaller veya devam eden ihlaller için başvurulabilir)
  • İhlal devletin yetki alanında gerçekleşmiş olmalıdır.
  • İhlal eden devletin bir kurumu olsa bile şikayet edilen devlet olmalıdır.

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

CEVAP VER

Yorumunuzu buraya girin
Adınızı buraya girin